CAO voor zzp’ers?
Een zelfstandige zonder personeel met een cao? Dat klinkt tegenstrijdig. Toch gaan er stemmen op voor een cao voor zelfstandig bouwondernemers om daarin bijvoorbeeld pensioen, arbo-regels en verzekeringen te regelen. CNV Zelfstandigen maakt zich hard voor dezelfde zaken, maar niet middels een cao. Een uitleg:
Een cao, een collectieve arbeidsovereenkomst, is een overeenkomst tussen werkgevers en werknemers. Het is mogelijk om in een cao bepalingen op te nemen over opdrachtovereenkomsten. Dit betekent dat er in de cao een bepaling staat over hoe werkgevers zich moeten gedragen als zij contracten aangaan, ook met bijvoorbeeld uitzendkrachten en zelfstandigen.
Prijsafspraken
Een bepaling over een opdrachtovereenkomst kan níet gaan over de tarieven voor het inhuren van zzp’ers. Zulke prijsafspraken zijn bij wet verboden, omdat ze de vrije marktwerking belemmeren en daarmee de economie schade kunnen toebrengen. In een cao kunnen wel afspraken staan over het minimaal te betalen loon aan werknemers. Dit wordt, net als het wettelijk verplichte minimumloon, niet gezien als een prijsafspraak, maar als maatregel om sociaal beleid te bevorderen.
Nu kun je betogen dat voor sommige zzp’ers – doordat ze elkaar kapot concurreren en daardoor tegen steeds lagere tarieven moeten werken – het juist sociaal beleid zou zijn als ondernemers wél collectieve prijsafspraken mogen maken. In sommige sectoren, zoals de bouw en media, zou het geen kwaad kunnen om zelfstandigen meer te beschermen. Zeker omdat juist in deze sectoren ook veel sprake is van schijnzelfstandigheid in plaats van vrijwillig gekozen ondernemerschap.
Wat is nu het probleem dat sommige vaste werknemers ondervinden van zzp’ers? Een zzp’er moet de ondernemersrisico’s, zoals een terugval van inkomen bij ziekte en ook het reserveren van geld voor scholing of pensioen, doorberekenen in zijn tarief. Doet hij dit niet, dan concurreert hij in prijs met ‘ gewone’ werknemers. Bovendien loopt de zzp’ er een aanzienlijk risico als hij zich niet verzekert voor inkomensverlies. CNV Zelfstandigen kan zich niet voorstellen dat de meeste zzp’ ers willen werken volgens een vast (minimum) tarief. Dan was de zzp’ er namelijk wel werknemer.
CNV Zelfstandigen ziet echter wel de knelpunten van zzp’ ers op het gebied van pensioen, arbeidsongeschiktheid en arbo.
Knelpunten
Allereerst pensioen. Vrijwillige deelname aan een sectorpensioenregeling kan slechts tot een maximum aantal jaren. De overheid zal de pensioenwet moeten aanpassen en misschien wel de fiscale regelgeving, zodat zzp’ers vrijwillig kunnen deelnemen aan de pensioenregeling. CNV Zelfstandigen is voorstander van onbeperkte deelname aan sectorpensioenregelingen. Binnen de Afbouwsector, waarin stukadoors werken, is het nu al zo geregeld dat zzp’ers toegang hebben tot het sectorpensioenfonds.
Ten tweede arbeidsongeschiktheid. Iedereen loopt het risico om ziek te worden of zelfs arbeidsongeschikt te raken. Vanuit de solidariteitsgedachte zou een arbeidsongeschiktheidregeling daarom ook voor iedereen moeten gelden. Wel of geen vrijwillige of verplichte arbeidsongeschiktheidsregeling voor zzp’ers is nu onderwerp van discussie in de SER. Als het aan CNV Zelfstandigen ligt, komt er een basisregeling arbeidsongeschiktheid voor zzp’ers.
Ten derde, hoe zit het met arbo-wetgeving? Het CNV maakt zich hard voor gelijke arbeidsomstandigheden en gelijke veiligheidsregels voor iedereen die hetzelfde werk doet. Zzp’ers moeten niet meer risico kunnen lopen op arbeidsongeschiktheid dan ‘gewone’ werknemers. CNV Zelfstandigen heeft minister Donner verzocht om de arbocatalogus (de afspraken op het gebied van arbeidsomstandigheden en –regels) voor de bouwplaats van toepassing te verklaren voor alle werkenden op bouwplaatsen. De minister heeft dat nu bij de SER neergelegd voor advies. Het CNV wil dat uiteindelijk alle arbo-catalogi van toepassing worden verklaard op alle werkenden.
Tenslotte. Een cao voor zzp’ers – dus tussen ondernemers onderling - is tegenstrijdig. Knelpunten op het gebied van ondernemerschap (met uitzondering van schijnzelfstandigheid) zijn op andere manieren op te lossen. CNV Zelfstandigen maakt zich hier hard voor.
Dit is een bewerking van een artikel uit de Zelfstandigenkrant.
